2016

Juryrapport 2016

Voor de Persprijs Rotterdam, die dit jaar voor de elfde keer wordt uitgereikt, heeft de jury zich gebogen over 21 inzendingen, iets boven het gemiddelde van de afgelopen jaren. Die jury had daarbij een iets gewijzigde samenstelling. Henk Brons is sinds vorig jaar vertegenwoordiger van ons land op Aruba, Curaçao en Sint Maarten, en daarom was het voor hem lastig zijn lidmaatschap van de jury voort te zetten. Wij danken hem vanaf deze plaats voor zijn bijdragen over een lange reeks van jaren. En wij prijzen ons gelukkig dat Kees Weeda bereid is gevonden zijn plaats in te nemen.

Kees, en ook de overige juryleden, mochten dit jaar flink aan de bak, want veel inzendingen waren, in leestijd c.q. luistertijd c.q. kijktijd gerekend, bepaald niet kinderachtig opgezet. Er zaten twee kloeke boekwerken bij, enige tv- en radio-uitzendingen die elk bestonden uit een serie afleveringen, en enkele “long reads”, zoals dat tegenwoordig heet, afkomstig van websites en printmedia.

Die kwantiteit spoorde keurig met de kwaliteit van de inzendingen, want die was over het algemeen hoog. Naar de inzendingen als totaliteit kijkend, valt verder op dat veel producties het resultaat waren van puur eigen initiatief. Daarin zie je een duidelijk verschil met vroeger, toen de meeste inzendingen vanuit een dienstverband tot stand kwamen.

Wat we  nu meer en meer zien, is dat een freelance journalist geïntrigeerd raakt door een onderwerp, flink gaat spitten, en daarbij naar media gaat zoeken om de productie te publiceren, alsmede fondsen om zijn of haar werk te bekostigen. Daarbij kwamen we verrassende financieringsbronnen tegen, waaronder crowd funding. Verheugend aan deze werkwijze is, dat het hier vooral onderzoeksjournalistiek betreft. Zoals een van de juryleden zei: “Het ouderwetse handwerk komt zo terug, en dat is prima.”

Inhoudelijk naar de producties kijkend, valt de grote verscheidenheid aan onderwerpen op. De jury boog zich onder meer over een piepklein museum in Tuindorp-Vreewijk, de familie Betti die in 1922 de eerste ijszaak van Rotterdam opende, aardappelboer Jan Jonas die in zijn blauwe stofjas stad en land afgaat om zijn piepers aan de man te brengen,  de publiciteit mijdende top-ondernemer Cees de Bruin, de Hoogvlietse uitvaart-verzorger en voetbal-fanaat Marco Gouw, en de onbetaalde rekeningen van de World Expo. Om maar eens wat te noemen.

Enkele producties willen we graag apart vermelden. In kilo’s gerekend misschien wel de zwaarste inzending ooit was het boek “Rotterdam” van Jan Oudenaarden en Rien Vroegindeweij, misschien niet zozeer een puur journalistieke productie maar wél een prachtige uitgave over de geschiedenis van onze stad met wetenswaardigheden en foto’s die bij de ouderen onder ons veel herinneringen zullen wakker roepen.

Bijzonder vonden we ook de inzending “Chicks and the city” van Natasja Morales.  Zij maakt radio-uitzendingen die te beluisteren zijn via Radio Rijnmond, en die speciaal zijn bedoeld voor meisjes en jonge vrouwen van 15 tot 25 jaar. In de uitzendingen wordt door de “meiden”, zoals men dan zegt, volop gepraat over menigmaal zware maatschappelijke onderwerpen, en zo wordt een groep bereikt die voor journalistieke media over het algemeen buiten beeld blijft. Wie daar meer van wil weten, moet maar eens op de website van “Chicks and the city” kijken. Daar vind je ook een hele mooie video waarin de achtergronden van programma en maaksters worden geschetst.

Alle inzendingen werden door de jury beoordeeld volgens een aantal vaste criteria. Daarbij werd gekeken naar de algemene journalistieke kwaliteit, originaliteit en creativiteit, naar toegankelijkheid,  zorgvuldigheid, nieuwswaarde en Rotterdamse impact.  Deze uitgangspunten hanterend bleven er vijf producties over waaruit de uiteindelijke winnaar werd gekozen. Die vijf genomineerden zijn, in alfabetische volgorde:

- Een tweetal verhalen van de hand van onderwijsjournalist Ronald Buitelaar en Melissa van Amerongen over de plannen van de twee grote Rotterdamse ROC-instellingen, Zadkine en Albeda, om samen tot kleinschalige mbo-scholen te komen. De verhalen werden mogelijk gemaakt door crowd funding, en gepubliceerd op de site van online tijdschrift “Vers Beton”. Buitelaar en Van Amerongen slagen er met hun verhalen in, om van de toch behoorlijk taaie kost van de fusie van de twee mbo-giganten een helder en soms zelfs spannend verhaal te maken. Dat is op zichzelf al een knappe prestatie, maar de verhalen werpen bovendien een nieuw licht op de zaak, dat duidelijk maakt waarom de plannen wel móesten mislukken.

- De Brandpunt-reportage “Een nieuwe kans” van de hand van Alje Kamphuis en Klaas den Tek. De reportage gaat over een vestiging van het bijzondere Rotterdamse restaurant-project Hotspot Hutspot, en wel die in Lombardijen. Daar werken voormalige gedetineerden en ex-drugsverslaafden samen met buurtkinderen in een biologisch restaurantje. De bedoeling ervan is onder meer om de kinderen, die afkomstig zijn uit zeer uiteenlopende culturen, te leren wat gezond eten is. Zo wordt bovendien de buurt bij elkaar gebracht. “Welzijnswerk 2.0”, aldus de makers van deze mooie reportage.

- Frank de Kruif met zijn boek “Het havenschandaal”.  Twaalf jaar geleden werd de directeur van het Rotterdamse Havenbedrijf, Willem Scholten, op non-actief gezet. Hij had buiten het gemeentebestuur om garanties voor bankleningen gegeven aan zakenman Joep van den Nieuwenhuijzen. Dat ging mis toen een aantal bedrijven van de zakenman failliet ging. Het was het begin van een eindeloze reeks onthullingen en ingewikkelde rechtszaken, die nog steeds niet helemaal ten einde is gekomen. De Kruif zet alle verwikkelingen op een rij, en doet dat zó knap en meeslepend, dat je zijn boek in één adem uitleest.

- De serie verhalen over een fatale brand in Hellevoetsluis in het AD Rotterdams Dagblad, geschreven door Eric Oosterom en Jitske-Sophie Venema. De brand waarom het bij de verhalen draait, kostte het bejaarde echtpaar Lampers  het leven, en was aangestoken. Oosterom en Venema zochten met grote vasthoudendheid naar het hoe en waarom van de ramp, wisten daarbij onder meer het vertrouwen te winnen van de dochters van het overleden echtpaar, en kwamen uiteindelijk ook uit bij de vermoedelijke dader en diens motieven. De jury vindt de verhalen van het duo een zeer aansprekend voorbeeld van wat onderzoeksjournalistiek kan opleveren.

- Het verhaal over de moorden op een aantal Rotterdamse prostituees, geschreven door freelance journaliste Margot Smolenaars, en gepubliceerd door NRC Handelsblad. Smolenaars trok vijf maanden uit voor onderzoek naar een berichtje over het coldcase team van de Rotterdamse politie. In dat berichtje sprak de politie het vermoeden uit, dat vijf moorden op prostituees door één en dezelfde dader waren gepleegd. In haar verhaal schetst Smolenaars de achtergronden, praat ze met familieleden van de prostituees, en geeft ze een beklemmend beeld van de  vroegere Rotterdamse tippelzone waarin een seriemoordenaar zijn slag kon slaan.

Uit deze onderling zeer verschillende maar allemaal bijzonder goede inzendingen heeft de jury de winnaar geselecteerd.

Daarbij heeft de jury gekozen voor een inzending die het resultaat is van nauwgezet speurwerk en stilistisch meesterschap.

Dames en heren, de Persprijs Rotterdam 2016 gaat naar Frank de Kruif voor zijn boek “Het havenschandaal”.

Rotterdam, november 2016

Saskia J Stuiveling (voorzitter), Henk Dam, Maria Heiden,  Wim van Krimpen en Kees Weeda – jury Persprijs Rotterdam 2016.